Deprem s\u0131ras\u0131nda \u00f6l\u00fcme tan\u0131k olan, anne-babas\u0131n\u0131 ya da bir yak\u0131n\u0131n\u0131 kaybetmi\u015f olan be\u015f ya\u015f\u0131ndan k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuklar\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc bir yeti\u015fkin gibi anlamland\u0131rabilmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Zihinlerindeki bu belirsizlik ve kayb\u0131n getirdi\u011fi yasla,<\/p>\n
\u00c7ocuklar, \u00f6l\u00fcm\u00fc zihinlerinde anlamland\u0131rmaya \u00e7abalarlar ve her ya\u015f d\u00f6nemine ait kavray\u0131\u015f ve \u00e7aba farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterir. Cevaplanmas\u0131 bir yeti\u015fkin i\u00e7in dahi zor olan sorular sorabilirler. \u00c7ocuklardan, temel endi\u015felerini yans\u0131tacak konulara dair \u015fu sorular\u0131 bekleyebiliriz:<\/p>\n E:<\/strong> T\u00fcm canl\u0131lar do\u011far, b\u00fcy\u00fcr, ya\u015flan\u0131r, \u00f6l\u00fcr. Ya\u015fam\u0131n bir ba\u015flang\u0131c\u0131 ve biti\u015fi vard\u0131r ve bu ikisi aras\u0131nda ge\u00e7en s\u00fcreye de ya\u015fam denir. Hepimizin ya\u015fam s\u00fcreleri birbirinden farkl\u0131d\u0131r. Onu (kayb\u0131m\u0131z\u0131) art\u0131k g\u00f6remeyece\u011fiz. Hepimiz \u00e7ok \u00fczg\u00fcn\u00fcz. Senin de \u00fcz\u00fclmen \u00e7ok do\u011fal. Ben\/biz senin hep yan\u0131nday\u0131z. Ne zaman istersen konu\u015fabiliriz. Onu hat\u0131rlar\u0131z, konu\u015furuz, istedi\u011finde birlikte oynar\u0131z. Ben seni \u00e7ok seviyorum. Seninle daha \u00e7ok y\u0131llar ya\u015famay\u0131 planl\u0131yorum, birlikte daha pek \u00e7ok \u015fey payla\u015faca\u011f\u0131z.<\/p>\n \u00c7:<\/strong> Peki hi\u00e7 geri gelmeyecek mi? \u00c7:<\/strong> \u2018Mezar\u0131nda ona kim yemek verecek?\u2019 \u00c7:<\/strong> \u2018Cennete gitti di\u2019 mi?\u2019 \u00c7:<\/strong> \u201cSen de \u00f6lecek misin?\u201d, \u201c\u015eimdi bana kim bakacak?\u201d, \u2018Peki karde\u015fime kim bakacak?\u2019 \u00c7:<\/strong> \u2018Benim y\u00fcz\u00fcmden mi \u00f6ld\u00fc\u2019? Bu sorular \u00e7ocuklar\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc nas\u0131l alg\u0131lad\u0131klar\u0131n\u0131 anlaman\u0131z ve \u00f6l\u00fcm fikrinin uyand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 duygular\u0131 fark etmeniz a\u00e7\u0131s\u0131ndan da olduk\u00e7a \u00f6nemlidir. D\u00fc\u015f\u00fcnce ve duygular\u0131na y\u00f6nelik varsay\u0131m yapmadan, \u00e7ocu\u011fun ne bildi\u011fi ve neyi sorarak \u00f6\u011frenmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131na dikkat edin. Bu sorular\u0131, yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z a\u00e7\u0131klamalar\u0131 size tekrar tekrar sorabilirler. Sab\u0131rla ve \u015fefkatle yan\u0131tlamaya ve a\u00e7\u0131klamaya tekrar edin. Bu sorular d\u0131\u015f\u0131nda sizin yeni bilgiler sunmaman\u0131z, cevaplanmas\u0131 g\u00fc\u00e7 farkl\u0131 sorular getirebilece\u011finden \u00f6nemlidir.<\/p>\n Be\u015f ya\u015f\u0131ndan k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuklar\u0131n cenazeye kat\u0131lmalar\u0131, defin i\u015flemini g\u00f6rmeleri ve sizin kontrol etmenizin zor olaca\u011f\u0131 \u00e7evrede g\u00f6rebilece\u011fi yo\u011fun tepkilere \u015fahit olmas\u0131, \u00f6l\u00fcm\u00fc anlamland\u0131rmas\u0131n\u0131 zorla\u015ft\u0131rabilir ve kayg\u0131s\u0131n\u0131 artt\u0131rabilir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Deprem s\u0131ras\u0131nda \u00f6l\u00fcme tan\u0131k olan, anne-babas\u0131n\u0131 ya da bir yak\u0131n\u0131n\u0131 kaybetmi\u015f olan be\u015f ya\u015f\u0131ndan k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuklar\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc bir yeti\u015fkin gibi anlamland\u0131rabilmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Zihinlerindeki bu belirsizlik ve kayb\u0131n getirdi\u011fi yasla, Kayg\u0131, huzursuzluk, gerginlik, su\u00e7luluk, \u00f6fke duygular\u0131n\u0131 daha yo\u011fun ya\u015fayabilirler. Geli\u015fimsel gerileme ya\u015fayabilirler (\u00f6rn., tuvalet e\u011fitimi olan bir \u00e7ocu\u011fun \u00e7i\u015f ka\u00e7\u0131rmas\u0131). Sessizle\u015fip, i\u00e7e kapanabilirler. Sevdikleri ki\u015fiden […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-5356","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bebekruhsagligi.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5356","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bebekruhsagligi.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bebekruhsagligi.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bebekruhsagligi.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bebekruhsagligi.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5356"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/bebekruhsagligi.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5356\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5357,"href":"https:\/\/bebekruhsagligi.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5356\/revisions\/5357"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bebekruhsagligi.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5356"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bebekruhsagligi.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5356"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bebekruhsagligi.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5356"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n3 ya\u015f ve alt\u0131:<\/strong> \u00d6l\u00fcm\u00fc anlamalar\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir ancak \u00f6l\u00fcm\u00fcn g\u00fcnl\u00fck rutinlerinde neden oldu\u011fu de\u011fi\u015fikliklere tepki verirler.
\n3-5 ya\u015f:<\/strong> Bu d\u00f6nemde \u00e7ocuklar\u0131n bazen sorduklar\u0131 sorular ya da yapt\u0131klar\u0131 yorumlar, \u00f6l\u00fcm\u00fc yeti\u015fkinlerin sand\u0131\u011f\u0131ndan daha iyi anlad\u0131klar\u0131 yan\u0131lg\u0131s\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcrebilir. Ancak ak\u0131lda tutulmas\u0131 gereken, bu ya\u015ftaki \u00e7ocuklar\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc ge\u00e7ici ve geri al\u0131nabilir bir \u015fey olarak d\u00fc\u015f\u00fcnmeye devam ettikleridir.<\/p>\n
\nE:<\/strong> \u2018Art\u0131k geri gelmeyecek ve bizimle olamayacak. Sen ne zaman onu hat\u0131rlamak istersen, birlikte foto\u011fraflar\u0131na bakabiliriz\u2019 \u015fekilde cevaplanabilir.
\n\u201cSonsuza kadar uyumak\u201d, \u201c\u00e7ok \u00e7ok uzaklara gitmek\u201d, \u201cg\u00f6ky\u00fcz\u00fcnden a\u015fa\u011f\u0131y\u0131 izlemek\u201d gibi yanl\u0131\u015f d\u00fc\u015f\u00fcncelere y\u00f6nlendiren benzetmeler kullan\u0131lmamal\u0131d\u0131r.
\nBu gibi cevaplar uza\u011fa giden insanlar\u0131n bir daha geri gelmeyece\u011fi endi\u015fesini yerle\u015ftirebilir. \u00d6l\u00fcm\u00fcn uykuya benzetilmesi gibi a\u00e7\u0131klamalar ise \u00e7ocuklarda uyku problemlerine sebep olabilir. M\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca benzetmelerden uzak, somut, yal\u0131n ve net cevaplar tercih edilmesi \u00f6nemlidir.<\/p>\n
\nK\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuklar\u0131n bunun kal\u0131c\u0131 oldu\u011funu anlamas\u0131n\u0131n zor olmas\u0131 sebebiyle, \u00f6lm\u00fc\u015f olan ki\u015finin yemek yiyemeyece\u011fi, bir daha geri gelmeyece\u011fi, can\u0131n\u0131n ac\u0131yamayaca\u011f\u0131 gibi bilgilerle detaya girilmeden durum a\u00e7\u0131klanabilir.<\/p>\n
\nHer yeti\u015fkin kendi inanc\u0131na g\u00f6re \u00f6l\u00fcm sonras\u0131na dair fikirlerini payla\u015fabilir. Ancak bu noktada \u00e7ocu\u011fun anlamas\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7le\u015ftirecek soyut ifadeleri kullanmamak gereklidir. \u00d6rne\u011fin; \u00f6len ki\u015fi i\u00e7in \u2018melek oldu\u2019 ifadesini kullanmak k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015ftaki bir \u00e7ocuk i\u00e7in anlam ifade etmeyebilir ve \u00f6l\u00fcm\u00fcn olumlu bir sonu\u00e7la ba\u011flant\u0131s\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrerek \u00f6zendirici olabilir. \u0130nanc\u0131n\u0131za g\u00f6re, bu sorunun yan\u0131t\u0131n\u0131 bilmedi\u011finizi de payla\u015fabilirsiniz. \u201cCevab\u0131n\u0131 ben de bilmiyorum. Kesin bir cevap vermemiz m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil\u201d demekten \u00e7ekinmeyin.<\/p>\n
\nE:<\/strong> \u2018\u015eu an sa\u011fl\u0131kl\u0131y\u0131m, g\u00fcvendeyim ve bunun i\u00e7in endi\u015felenmemizi gerektiren bir neden yok. Seninle daha uzun zamanlar birlikte olaca\u011f\u0131m\u0131za inan\u0131yorum. Bana ihtiyac\u0131n oldu\u011funda yan\u0131nda olaca\u011f\u0131m. Senin, t\u0131pk\u0131 eskisi gibi okula gitmen, sevdi\u011fin \u015feyleri yapman i\u00e7in yan\u0131nda olaca\u011f\u0131m
\n(anne-baba \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn oldu\u011fu durumda) sevdi\u011fin \u015feyleri yapman i\u00e7in _(\u00e7ocu\u011fun rekafat\u00e7isi)__ senin yan\u0131nda olacak ve ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layacak, seni \u00e7ok sevecek\u2019.
\nAyr\u0131ca, karde\u015fe bakmak gibi b\u00fcy\u00fck sorumluluklar\u0131n yeti\u015fkinlere ait oldu\u011fu, onun hala bir \u00e7ocuk oldu\u011fu hat\u0131rlat\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u201cBundan sonra karde\u015finin sorumlulu\u011fu sende\u201d, \u201cSen de olmasayd\u0131n ben ne yapard\u0131m\u2019, \u2018Baban senin g\u00fc\u00e7l\u00fc durdu\u011funu g\u00f6rmek ister, onun i\u00e7in \u00e7abalamal\u0131s\u0131n\u2019 gibi ya\u015f\u0131n\u0131n kald\u0131ramayaca\u011f\u0131 sorumluluklar kesinlikle y\u00fcklenmemelidir. Bak\u0131m verenin de\u011fi\u015fikli\u011fi gibi kayb\u0131n getirdi\u011fi hayat de\u011fi\u015fiklikleri konusunda sorumlu yeti\u015fkinin \u00e7ocu\u011fu bilgilendirmesi gereklidir.<\/p>\n
\nE:<\/strong> \u2018\u015eu an \u00fczg\u00fcn oldu\u011fun i\u00e7in b\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor olabilirsin ama \u00f6l\u00fcm\u00fcn, senin y\u00fcz\u00fcnden ger\u00e7ekle\u015fmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil\u2019
\n\u00c7ocuklar bu d\u00f6nemde i\u00e7 d\u00fcnya ile d\u0131\u015f d\u00fcnyay\u0131 ay\u0131rmakta zorluk ya\u015fad\u0131klar\u0131ndan, d\u0131\u015far\u0131da ya\u015fanan olaylar\u0131n kendilerinden kaynakl\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp su\u00e7luluk hissedebilirler.<\/p>\n