\u0130kincil travma, travmatik ya\u015fant\u0131n\u0131n oda\u011f\u0131 olan birey veya bireylerle yak\u0131n ileti\u015fim ve
\netkile\u015fimin, travmaya direkt maruz kalmam\u0131\u015f ki\u015filerin benzer psikolojik olgular\u0131
\ndeneyimlemesine denmektedir. Ki\u015fi, travmatik olay\u0131 bilmenin sonucu olarak travmaya maruz
\nkalanlara yard\u0131m etmesinden ya da yard\u0131m etme iste\u011finden kaynaklanan stres tepkisi
\ng\u00f6stermektedir. Travma ma\u011fdurunun yak\u0131n\u0131 veya tan\u0131d\u0131\u011f\u0131, travmatik deneyimin yo\u011fun
\ng\u00fcc\u00fcn\u00fc ve \u00e7evre \u00fczerindeki kontrol\u00fcn\u00fc kaybetme duygular\u0131n\u0131 ya\u015famaktad\u0131r. Bir olay\u0131n
\ntravmatik olarak adland\u0131r\u0131labilmesi i\u00e7in bireyin g\u00fcnl\u00fck deneyimlerinin d\u0131\u015f\u0131nda kalan bir
\ndurum olmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n
Travmatik bir olaya dolayl\u0131 yoldan (olay yerinden foto\u011fraflara veya videolara maruz
\nkalmak, akrabalar\u0131n\/akranlar\u0131n\/tan\u0131d\u0131klar\u0131n ya\u015fant\u0131lar\u0131n\u0131 dinlemek) maruz kalan birey,
\ndo\u011frudan maruz kalm\u0131\u015f bir ki\u015finin deneyimledi\u011fi belirtilere benzer belirtiler
\nsergileyebilmektedir. Ki\u015fi, travmatik bir olay\u0131 ayr\u0131nt\u0131lar\u0131yla dinleyip empatik bir yakla\u015f\u0131m\u0131n
\nsonucu olarak travma ma\u011fdurlar\u0131n\u0131 anlayabilme \u00e7abas\u0131na girmekte ve bu \u00e7aban\u0131n sonucunda
\nma\u011fdur ve ma\u011fdurun ac\u0131s\u0131yla \u00f6zde\u015fle\u015fme ya\u015famaktad\u0131r. Ma\u011fdur yak\u0131n\u0131, travmatik ya\u015fant\u0131yla
\nili\u015fkili geri d\u00f6n\u00fc\u015fler deneyimleyebilir. Ki\u015fide uyku problemleri, depresyon, duygulan\u0131mda
\neksiklik, hayattan keyif alamama, olaya ait k\u0131smi veya tam haf\u0131za kay\u0131plar\u0131, yabanc\u0131la\u015fma,
\n\u00f6fke, kayg\u0131, huzursuzluk gibi do\u011frudan travman\u0131n neden olabilece\u011fi belirtiler g\u00f6zlemlenebilir.
\nUzun vadede, travmatik olay\u0131n hat\u0131rlat\u0131c\u0131lar\u0131ndan ka\u00e7\u0131nma ve sosyal i\u00e7e \u00e7ekilme de
\ng\u00f6r\u00fclebilmektedir. Ki\u015fi travmatik deneyimden dolay\u0131 kendini su\u00e7layabilmektedir.
\nTravmatik olaylarda g\u00f6revli ve g\u00f6n\u00fcll\u00fc olarak yer alan meslek gruplar\u0131n\u0131n yard\u0131m
\n\u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 s\u0131ras\u0131nda g\u00f6rev yapanlar\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcne ya da yaralanmas\u0131na tan\u0131k olma, yard\u0131m
\nverilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan ki\u015filerin kaybedilmesi gibi olaya ve g\u00f6reve ba\u011fl\u0131 stres kaynaklar\u0131 da
\nbulunmaktad\u0131r. Duygusal olarak zorlay\u0131c\u0131 ko\u015fullara maruz kalma, kaynaklar\u0131n s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131\u011f\u0131,
\nzaman bask\u0131s\u0131, y\u00fcksek beklentiler, bireye destek olan sistemlerden uzak olma gibi baz\u0131
\nmesleki stres kaynaklar\u0131 da ikincil travmatik stres tepkilerinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131nda rol
\noynayabilmektedir.<\/p>\n
Ki\u015fi olayla ilgili bilgi ve ya\u015fant\u0131lar\u0131 anlamakta g\u00fc\u00e7l\u00fck \u00e7eker. Travman\u0131n kendisi kadar
\nki\u015finin travmay\u0131 nas\u0131l alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131 da \u00f6nemlidir. Bu nedenle travman\u0131n uzun d\u00f6nem etkilerini
\n\u00f6nleyebilmek i\u00e7in at\u0131lmas\u0131 gereken ilk ad\u0131mlardan bir tanesi ki\u015finin travman\u0131n hemen
\nsonras\u0131nda ba\u015f\u0131na gelenleri biriyle payla\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131r. Travma sonras\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan
\nbelirtileri \u00f6nleme ya da azaltmay\u0131 sa\u011flayabilmek ad\u0131na, psikoe\u011fitimler, bireysel ve\/veya grup
\npsikoterapileri, psikolojim bilgilendirme ve payla\u015f\u0131mlar te\u015fvik edilmeli ve ula\u015f\u0131labilir hale
\ngetirilmelidir. Ekip i\u00e7i dayan\u0131\u015fma, i\u015f d\u0131\u015f\u0131 sosyal etkinlik olanaklar\u0131, sosyal destek a\u011flar\u0131nda
\nbulunan ki\u015filerle sorun ve s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 payla\u015fma gibi unsurlar da ki\u015finin ikincil travmatik stresle
\nba\u015fa \u00e7\u0131kmas\u0131nda kolayl\u0131k sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir.<\/p>\n
Bebeklerde ikincil travma ise ebeveynlerin ve\/veya bak\u0131mverenin travma ma\u011fduruna
\nyard\u0131m etmesi veya yard\u0131m etmek istemesiyle ortaya \u00e7\u0131kan durumlara maruz kalmas\u0131 sonucu
\nortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Ayn\u0131 zamanda ev i\u00e7erisindeki stresli durum bebek taraf\u0131ndan anla\u015f\u0131lmakta
\nve yolunda gitmeyen bir \u015feylerin oldu\u011fu fark edilmektedir.
\n\uf0b7 Her ne kadar bebeklerin olaylar\u0131 anlayamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnme yan\u0131lg\u0131s\u0131na d\u00fc\u015fsek de ev
\ni\u00e7erisinde ya\u015fayan ki\u015filerin travmatik duruma tepkileri bebekleri de etkilemektedir.
\nDurum i\u00e7erisindeyken her zaman bebeklerin ne duydu\u011funu veya g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc
\nanlayabilmemiz m\u00fcmk\u00fcn olmayabilir. Ebeveynin ve\/veya bak\u0131mverenin yeti\u015fkinlerle
\nkonu\u015fmas\u0131na \u015fahit olmak da bebekte ikincil travmaya sebebiyet verebilir.
\n\uf0b7 \u0130kincil travma deneyimleyen bebekte ebeveynden ve\/veya bak\u0131mverenden ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda
\ny\u00fcksek stres, \u2018donmu\u015f bak\u0131\u015f\u2019, duygular\u0131n\u0131 g\u00f6stermede eksiklik, g\u00fcl\u00fcmsememe, yemek
\nyemede azalma, g\u00f6z konta\u011f\u0131 kurmaktan ka\u00e7\u0131nma, sakinle\u015fmede g\u00fc\u00e7l\u00fck ve
\nfiziksel\/motor hareketlerinde gerileme \u2013 otururken, emeklerken veya y\u00fcr\u00fcrken artan
\nsakarl\u0131k g\u00f6r\u00fclebilir.
\n\uf0b7 Bebe\u011fin bu s\u00fcre\u00e7te geli\u015fim basamaklar\u0131nda gerileme g\u00f6stermesi,
\nebeveynden\/bak\u0131mverenden normalden daha fazla ilgi beklemesi ve onlara daha ba\u011fl\u0131
\nolmas\u0131 travmatik bir duruma verilen ola\u011fan bir tepkidir.
\n\uf0b7 Travmatik durumlarda bebe\u011fin durumdan etkilenmesini en aza indirgeyebilmek ad\u0131na
\nebeveyn ve\/veya bak\u0131mveren ilk \u00f6nce kendisi destek almal\u0131d\u0131r. Bu sayede ki\u015fi kendi
\n\u015fokunu ve duygusal tepkilerini kontrol alt\u0131na alabilir ve bebe\u011fe destek olabilir. Ki\u015finin
\nkendine zaman tan\u0131mas\u0131 ve durumu anlamland\u0131rabilmesi bebek i\u00e7in de \u00f6nemlidir.
\n\uf0b7 Bebe\u011fin maruz kald\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmalara, haberlere, g\u00f6rsellere ve videolara \u00f6zellikle daha
\n\u00e7ok dikkat edilmelidir. Zorunlu bir durum olmad\u0131k\u00e7a bebe\u011fin bak\u0131mvereninden
\nayr\u0131lmas\u0131 \u00f6nerilmemektedir. Bebe\u011fin g\u00fcnl\u00fck rutininin korunmas\u0131 \u00f6nemlidir.<\/p>\n
Kaynaklar:
\n1. Do\u011fan, A., Keskin, G. & D\u00f6nmez, A. (2021). Afet Yard\u0131m \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131nda Sekonder
\nTravma. Hastane \u00d6ncesi Dergisi, 6 (3), 421-432. DOI: 10.54409\/hod.992827
\n2. G\u00f6k\u00e7e, G. ve Y\u0131lmaz, B. (2017). Afetlerde Yard\u0131m \u00c7al\u0131\u015fanlar\u0131: \u0130kincil Travmatik Stres
\nve Ba\u015fa \u00c7\u0131kma. T\u00fcrkiye Klinikleri J. Psychol-Special Topics, 2(3): 198-204.
\n3. Kahil A., Palab\u0131y\u0131ko\u011flu N. R. \u0130kincil Travmatik Stres. Psikiyatride G\u00fcncel
\nYakla\u015f\u0131mlar. 2018; 10(1): 59-70.
\n4. Sungur, MZ. (1999). \u201c\u0130kincil travma ve sosyal destek\u201d. Klinik Psikiyatri, 2: 105-108.
\n5. Better Health Channel<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u0130kincil travma, travmatik ya\u015fant\u0131n\u0131n oda\u011f\u0131 olan birey veya bireylerle yak\u0131n ileti\u015fim ve etkile\u015fimin, travmaya direkt maruz kalmam\u0131\u015f ki\u015filerin benzer psikolojik olgular\u0131 deneyimlemesine denmektedir. Ki\u015fi, travmatik olay\u0131 bilmenin sonucu olarak travmaya maruz kalanlara yard\u0131m etmesinden ya da yard\u0131m etme iste\u011finden kaynaklanan stres tepkisi g\u00f6stermektedir. Travma ma\u011fdurunun yak\u0131n\u0131 veya tan\u0131d\u0131\u011f\u0131, travmatik deneyimin yo\u011fun g\u00fcc\u00fcn\u00fc ve \u00e7evre \u00fczerindeki […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-5364","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bebekruhsagligi.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5364","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bebekruhsagligi.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bebekruhsagligi.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bebekruhsagligi.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bebekruhsagligi.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5364"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/bebekruhsagligi.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5364\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5365,"href":"https:\/\/bebekruhsagligi.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5364\/revisions\/5365"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bebekruhsagligi.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5364"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bebekruhsagligi.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5364"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bebekruhsagligi.org.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5364"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}